Locatie

Helmond

Hoofdcategorie

Gebouwen en complexen
Gebieden en structuren

Subcategorie

Beeldbepalende objecten
Cultuurhistorisch gebiedsonderzoek

Uitvoeringsjaar

2019-2021

Opdrachtgever

Gemeente Helmond

Projectteam

Hugo van Velzen, Marcel van Winsen, Noor Mens, Pieter Waijer, Maurice Moerland

Helmond is eeuwenlang een kleine landstad geweest. Aan het begin van de 19e eeuw kwam zij plots langs de nieuw gegraven Zuid-Willemsvaart te liggen dat Luik met Maastricht verbond. Sinds die tijd is de stad stormachtig gegroeid en verwierf het een prominente positie tussen de industriesteden van Nederland. Net als de toen jonge industriesteden van Twente werd in Helmond op industriële schaal en voor de (inter)nationale markt textiel geproduceerd, evenals een wijde variëteit aan metaalproducten. Het geld dat verdient werd ging niet alleen naar de verdere groei van de industrie, maar kwam ook ten goede aan de verfraaiing van de binnenstad, luxe villa’s en, vooral tijdens het interbellum, de bouw van grote volkswoningbouwwijken gebaseerd op de ideeën van de tuinstadbeweging. De stad verwierf hiermee grote faam en werd wel het ‘Mekka van de volkswoningbouw’ genoemd. Maar zoals het alle textielsteden vanaf de jaren ’60 verging, zo ook Helmond: de maakindustrie kon de internationale concurrentie niet bijbenen en sloot, op een enkele overlever na, de deuren. Veel fabrieken werden gesloopt en het stadslandschap verloor voor een groot deel de gebouwde getuigenissen van het industriële tijdperk. Helmond heeft dit verlies verwerkt door een vlucht vooruit: door middel van veel sloop en nieuwbouw, ook in het centrum, heeft de stad zichzelf sindsdien continu gemoderniseerd. Deze modernisering levert Helmond een dynamisch imago op, maar heeft ook een keerzijde: een continu verlies aan zichtbare historie in de binnenstad en toenemende onzekerheid over welke rol de geschiedenis nog kan spelen in de ruimtelijke ontwikkelingen van de stad. Helmond heeft Contrei ingehuurd om het erfgoed van de binnenstad (de historische binnenstad inclusief de 19e- en begin 20e-eeuwse wijken er omheen) in kaart te brengen. Het gaat daarbij zowel om individuele panden (objecten) als de historische structuren en historische wijken, buurten en ensembles. Tevens zal Contrei, vertrekkend vanuit de historie en het erfgoed van de stad, de gemeente adviseren over een ruimtelijke koers waarmee de stad zijn historische kwaliteiten veel sterker in het beeld van de stad kan laten spreken en in de komende jaren vernuftig in kan zetten in de ruimtelijke koers voor de binnenstad en de omringende wijken.