Locatie

Zoetermeer

Hoofdcategorie

Gebieden en structuren

Subcategorie

Cultuurhistorisch gebiedsonderzoek
Transformatie-opgaven en inpassingsstudies

Uitvoeringsjaar

2019

Opdrachtgever

Gemeente Zoetermeer

Projectteam

Hugo van Velzen, Pieter Waijer, Maurice Moerland, Marcel van Winsen

Een groene, parklane-achtige ontsluitingsweg met aan weerszijden weinig opwindende kantorenstroken moet een wervende, hoogstedelijke stadsentree worden. Dat is heel in het kort de opgave in het ontwikkelingsgebied rond de Afrikaweg dat heel toepasselijk ‘De Entree’ is gedoopt. Van de 10.000 woningen die de Gemeente Zoetermeer de komende 10 tot 15 jaar wil bouwen is ongeveer de helft in dit gebied gepland. De Afrikaweg zal worden getransformeerd van een doorgaande verkeersweg  tot een aangename en aansprekende stadsboulevard. Om meer zicht te krijgen op de cultuurhistorische betekenis van deze belangrijke route en de aangrijpingspunten die deze historie kan bieden voor de nieuwe opgave, heeft Zoetermeer ons bureau in 2019 gevraagd om een cultuurhistorisch onderzoek uit te voeren naar de Afrikaweg en omgeving en hieruit aanbevelingen te destilleren voor de herontwikkeling ervan. De Afrikaweg is onderdeel van de zogenaamde H-structuur, het hoofdwegenstelsel van Zoetermeer, dat al geïntroduceerd werd in het eerste ontwerp voor deze New Town: het Struktuurplan Zoetermeer ’64. Het idee achter dit stelsel van vrij liggende, provinciale 70-kilometerwegen was het bevorderen van de verkeersveiligheid en het vrijwaren van de woonwijken van doorgaand verkeer. Geheel overeenkomstig de tijdgeest leidde dit tot een vierbaans, met rijk groen omzoomde autoweg op een verhoogd talud met ongelijkvloerse kruisingen voor de voet- en fietspaden. De stadsdelen aan weerszijden van de Afrikaweg en de kantorenstroken zijn zeer divers van karakter. De ingrijpende omslag in stedenbouwkundige opvattingen in het begin van de jaren ’70 werd juist hier zichtbaar. Grootschalige jaren-’60 stedenbouw werd ingewisseld voor kleinschalige woon- en werkgebieden. Het maakt dat de Afrikaweg opgespannen ligt tussen wijken met zeer uiteenlopende karakters, en ook de stedenbouwkundige modellen van de knooppunten aan het begin- en eind van de weg zijn nog niet uitgekristalliseerd. Een complicerende maar ook kansrijke factor is het historische lint van de Voorweg (een beschermd stadsgezicht), die de Afrikaweg kruist. Daarbij zijn ondertussen de stedenbouwkundige denkbeelden ten aanzien van het Stadshart sterk gewijzigd, wat eveneens zijn invloed zal hebben op de planvorming van de aangrenzende Entreezone. Een en ander leidt tot een uiterst complexe opgave. Het is de uitdaging om van een breukvlak tussen verschillende gebieden te komen tot een geïntegreerd stuk stad, waarin de cultuurhistorische betekenis van deze strip ook nog voor de toekomst een betekenis kan hebben. Daarom hebben we het gebied niet alleen op cultuurhistorisch, stedenbouwkundig en architectonisch niveau beschreven, maar lichten we ook heel specifieke kenmerken en objecten uit die van betekenis kunnen zijn in het toekomstige ontwerp. Het resultaat is een document met duidelijke input voor politiek en stedenbouwkundigen. Twee gebouwcomplexen zijn daarnaast als cultuurhistorisch waardevolle objecten uit de naoorlogse voorraad geselecteerd. Deze kunnen als katalysator voor de doorontwikkeling van het gebied worden ingezet.